Waarom heb ik altijd meer nodig?

"Vroeger had ik genoeg aan één glas wijn. Nu is de fles leeg voor ik het besef."

"Ik koop iets nieuws en ben er even blij mee, maar een paar dagen later zoek ik alweer naar iets anders."

"Eén uur gamen was vroeger voldoende. Nu ben ik zonder moeite een hele avond bezig."

Veel mensen herkennen dit gevoel, maar begrijpen niet goed waar het vandaan komt. Ze vragen zich af waarom iets wat ooit zoveel voldoening gaf, na verloop van tijd steeds minder lijkt op te leveren. Waarom heb je steeds meer nodig om hetzelfde gevoel van ontspanning, plezier of voldoening te ervaren?

Dat heeft niet noodzakelijk te maken met een gebrek aan karakter of discipline. Ons brein is namelijk voortdurend in ontwikkeling en past zich aan de ervaringen die we opdoen aan. Dat vermogen helpt ons om nieuwe dingen te leren, maar kan er ook voor zorgen dat bepaalde gewoontes steeds meer van ons gaan vragen.

Ons brein went aan wat we vaak ervaren

Een van de bijzondere eigenschappen van onze hersenen is dat ze zich voortdurend aanpassen. Wanneer we iets herhaaldelijk doen dat een prettig gevoel oplevert, zoals alcohol drinken, gokken, gamen, scrollen op sociale media of zelfs voortdurend werken, reageert ons beloningssysteem daarop.

In het begin voelt zo'n ervaring vaak intens. Je ontspant sneller, ervaart plezier of hebt even geen last van stress of zorgen. Naarmate hetzelfde gedrag zich vaker herhaalt, went het brein echter aan die prikkel. Wat vroeger voldoende was, voelt na verloop van tijd minder bijzonder.

Dat betekent dat je steeds meer nodig kunt hebben om opnieuw hetzelfde effect te ervaren. Binnen de verslavingszorg noemen we dat tolerantie.

Meer nodig hebben gaat niet alleen over middelen

Wanneer mensen het woord tolerantie horen, denken ze vaak aan alcohol of drugs. Toch zien we hetzelfde mechanisme ook bij andere vormen van gedrag.

Misschien merk je dat je steeds vaker je gsm vastneemt zonder dat je daar bewust voor kiest. Misschien koop je regelmatig iets nieuws omdat het je even een goed gevoel geeft, maar verdwijnt dat gevoel snel weer. Of misschien merk je dat sporten, werken of gamen steeds meer tijd begint in te nemen om dezelfde voldoening te ervaren.

Dat betekent niet automatisch dat er sprake is van een verslaving. Wel kan het een signaal zijn dat je brein gewend geraakt is aan een bepaalde vorm van beloning.

Wanneer plezier stilaan een noodzaak wordt

Er is een belangrijk verschil tussen ergens van genieten en het gevoel hebben dat je het nodig hebt.

Genieten betekent dat iets een fijne aanvulling is op je leven. Je kiest ervoor omdat het je plezier geeft, maar je kunt er ook zonder.

Wanneer een bepaald gedrag stilaan noodzakelijk begint te voelen om te ontspannen, je beter te voelen of moeilijke emoties te vermijden, verandert de functie ervan. Dan gaat het niet langer alleen over plezier, maar ook over het reguleren van gevoelens.

Dat is vaak een belangrijk kantelpunt.

Waarom blijft het verlangen terugkomen?

Veel mensen zeggen tijdens een begeleiding: "Ik begrijp het niet. Ik had toch wat ik wilde? Waarom wil ik dan nog meer?"

Dat heeft te maken met de manier waarop ons beloningssysteem werkt.

De verwachting van een beloning kan soms zelfs sterker zijn dan de beloning zelf. Denk maar aan het gevoel vlak vóór je een online aankoop doet, vóór je een glas inschenkt of vóór je een gokje waagt. Net die verwachting activeert het beloningssysteem sterk.

Wanneer dat patroon zich vaak herhaalt, leert het brein steeds sneller naar die ervaring te verlangen. Daardoor lijkt het alsof de behoefte nooit helemaal verzadigd raakt.

De rol van stress en emoties

Het verlangen naar "meer" ontstaat niet alleen doordat het brein gewend raakt aan een bepaalde prikkel. Ook stress, verdriet, verveling, eenzaamheid of onzekerheid kunnen ervoor zorgen dat de behoefte sterker wordt.

Wanneer een bepaald gedrag je ooit geholpen heeft om moeilijke gevoelens even te vergeten, zal je brein die oplossing sneller opnieuw voorstellen zodra die gevoelens terugkeren.

Dat is ook de reden waarom veel mensen merken dat ze meer drinken tijdens stressvolle periodes, meer scrollen wanneer ze zich vervelen of meer gaan werken wanneer ze emotioneel onder druk staan.

Het gedrag wordt dan niet alleen een bron van plezier, maar ook een manier om iets anders niet te hoeven voelen.

Betekent dit dat je een verslaving hebt?

Niet noodzakelijk.

Iedereen ervaart wel eens dat hij of zij ergens meer zin in krijgt. Dat hoort bij menselijk gedrag. De vraag is vooral welke plaats dat gedrag in je leven begint in te nemen.

Wordt het steeds moeilijker om te stoppen? Heb je meer nodig dan vroeger om hetzelfde effect te ervaren? Heeft het invloed op je gezondheid, je relatie, je werk of je dagelijks functioneren? Dan is het zinvol om daar eerlijk bij stil te staan.

Hoe vroeger je patronen herkent, hoe gemakkelijker het meestal is om ze te veranderen.

Verandering begint niet bij streng zijn voor jezelf

Wanneer mensen merken dat ze steeds meer nodig hebben, reageren ze vaak met zelfkritiek.

"Ik moet gewoon sterker zijn."

"Ik moet meer discipline hebben."

Hoewel die gedachten begrijpelijk zijn, helpen ze meestal weinig vooruit.

Duurzame verandering begint niet met jezelf veroordelen, maar met begrijpen. Waarom is dit gedrag zo belangrijk geworden? Welke behoefte probeert het in te vullen? Wat maakt dat je er telkens opnieuw naar teruggrijpt?

Pas wanneer je die vragen durft te onderzoeken, ontstaat er ruimte om ook andere manieren te ontwikkelen om met stress, spanning of moeilijke gevoelens om te gaan.

Bij RE-KLIK kijken we verder dan het gedrag

Bij RE-KLIK geloven we dat niemand zomaar "altijd meer nodig heeft". Achter elk gedrag schuilt een verhaal.

Daarom kijken we niet alleen naar wat iemand doet, maar vooral naar waarom dat gedrag zo'n belangrijke plaats heeft gekregen. Samen onderzoeken we welke functie het vervult, welke patronen zich herhalen en hoe je opnieuw meer vrijheid kunt ervaren in plaats van voortdurend achter de volgende prikkel aan te lopen.

Dat doen we zonder oordeel, maar met oprechte nieuwsgierigheid naar jouw verhaal.

Je bent meer dan je gewoonte

Iedereen verlangt wel eens naar meer. Meer rust. Meer plezier. Meer bevestiging. Meer ontspanning.

De vraag is niet of je ergens naar verlangt. De vraag is of dat verlangen stilaan de controle begint over te nemen.

Wanneer je merkt dat één glas, één aankoop, één uur gamen of één succes nooit meer voldoende lijkt te zijn, kan dat een uitnodiging zijn om even stil te staan bij wat je werkelijk zoekt.

Want vaak verlangen we niet naar "meer". We verlangen naar verbinding, rust, veiligheid of erkenning. En precies daar begint duurzame verandering.

Bij RE-KLIK geloven we dat echte vrijheid niet ontstaat wanneer je jezelf voortdurend iets ontzegt, maar wanneer je begrijpt waarom je steeds opnieuw op zoek bent naar meer.