Kerst met een masker : wat mensen niet zien op Kerstmis

Kerst met een masker: waarom we ons beter voordoen wanneer we eigenlijk struggelen met verslaving

December staat vaak bekend als ‘de warmste tijd van het jaar’. Maar voor wie worstelt met verslaving, voelt het vaak anders: luid, overweldigend, confronterend. Terwijl de wereld lichtjes ophangt, hangt bij veel mensen vanbinnen een zwaar gordijn van spanning, schaamte of controleverlies. En dus zetten we een masker op — lachen we mee, drinken we mee, doen we alsof alles oké is. Dit artikel gaat over dat masker: waarom we het dragen, wat het kost en wat je kunt doen om jezelf niet opnieuw kwijt te raken tijdens de feestdagen.

Waarom december zo hard binnenkomt

December zet alles onder een vergrootglas:

• familieverwachtingen

• sociale druk

• “gezelligheid” die verplicht voelt

• eten en drinken dat altijd beschikbaar is

• oude patronen die terug opduiken

• eenzaamheid die stiller maar intenser wordt

Voor iemand met verslavingsgevoeligheid is dat een cocktail waar veel spanning in zit. En spanning zoekt ontlading.

at is meteen waarom deze maand zo vaak leidt tot terugval, overschot aan prikkels of een gevoel van “ik red dit niet”.

Het december-masker

Veel mensen die worstelen met verslaving hebben twee levens:

1. Het zichtbare leven — werk, familie, sociale rollen.

2. Het onzichtbare leven — een patroon waar men zich voor schaamt, probeert te controleren, probeert te verbergen.

In december wordt dat onzichtbare deel nog zwaarder. Want onder de kerstboom “hoor je blij te zijn”. Niemand wil de sfeer drukken. Niemand wil uitleggen wat er écht speelt. Niemand wil toegeven dat ze niet “gewoon kunnen meedoen”.

Dus zetten we een masker op:

• “Nee hoor, alles gaat goed.”

• “Ja ja, het is druk geweest, maar ça va.”

• “Laat maar, ik drink wel mee.”

• “Ik ben gewoon een beetje moe.”

Het masker beschermt… maar het verstikt ook.

De echte reden achter het masker

Het gaat zelden om wíllen verbergen. Het gaat om niet durven tonen.

• Schaamte (“Ze gaan me raar vinden”)

• Angst (“Wat als ze boos zijn of teleurgesteld?”)

• Controle (“Als ik dit zeg, verlies ik grip”)

• Loyaliteit (“Ik wil niemand pijn doen”)

• Gewoonte (“Al jaren doe ik alsof”)

Maar het effect is hetzelfde: je raakt verder verwijderd van jezelf én van anderen.

Het patroon van december

De feestmaand creëert vaak een klassieke cyclus:

1. Vooraf: stress, verwachtingen, piekeren.

2. Tijdens: doen alsof, pleasen, verdoven, meedoen.

3. Na: schuldgevoel, schaamte, zelfverwijt, angst om opnieuw te beginnen.

Dat patroon breekt pas wanneer je begrijpt wat je eigenlijk uit de weg gaat: emoties, leegte, eenzaamheid, pijn, herinneringen, druk.

Verslaving gaat nooit over het middel zelf — maar over wat je probeert te dempen.

Wat kun je doen om het anders aan te pakken deze kerst?

1. Benoem één ding dat moeilijk is

Niet alles ineens.
Eén zin:

• “Kerst is voor mij vaak een moeilijke periode.”

• “Ik vind het lastig om mezelf niet te verliezen in december.”

• “Ik wil het dit jaar anders aanpakken.”

Soms verandert dat al de hele dynamiek.

2. Beperk triggers die je kent

Je hoeft niet “sterk genoeg” te zijn om alles te doorstaan.
Slim plannen is zelfzorg.

• Minder alcohol in huis

• Niet meegaan in elk etentje

• Vaste check-in met iemand die je vertrouwt

• Op tijd weggaan als het te veel wordt

• Vaste structuur, ook tijdens vakantie

3. Wees eerlijk met jezelf: waarom is december zo lastig?

• Angst om alleen te zijn?

• Druk om te presteren?

• Familieconflicten?

• Verdriet dat oplicht in de stilte?

• Een patroon dat in feestcontext sterker wordt?

Hoe specifieker je het maakt, hoe minder overweldigend het voelt.

4. Leg de lat lager dan anders

Je hoeft niet plotseling perfect te functioneren.
Je hoeft niet alles mee te vieren.
Je hoeft niet alle rollen tegelijk te dragen.

Soms is “ik heb deze dag doorstaan zonder mezelf te verliezen” al een overwinning.

5. Praat met iemand die je niet beoordeelt

Dat kan een therapeut zijn, een vriend, een partner, of een lotgenoot.
Zeker rond kerst is verbinding de krachtigste bescherming tegen verslaving.

Het belangrijkste inzicht

Misschien is dit wel de kern:
Je hoeft niet mee te draaien in een feest dat niet klopt bij hoe jij je voelt.
Je mag kerst op jouw manier doen.
Met jouw grenzen.
Met jouw ritme.
Met jouw waarheid.

Lichtjes betekenen niets als je ze alleen maar ophangt om te verbergen hoe donker het vanbinnen voelt.
De echte warmte komt pas wanneer je eerlijker mag zijn — ook tijdens de feestdagen.